Koniec pomp z czynnikiem R32 — co warto wiedzieć

"Koniec pomp ciepła w Polsce" — takie nagłówki krążą ostatnio po sieci, wzbudzając niepokój wśród osób, które dopiero planują instalację, jak i tych, które już mają działającą pompę w domu. Rzeczywistość jest dużo mniej dramatyczna niż sugerują clickbaitowe tytuły, ale zmiany są realne i warto je rozumieć, zanim podejmiesz decyzję o zakupie. W tym artykule wyjaśniamy, co faktycznie się zmienia, kogo to dotyczy i od kiedy.

Skąd biorą się te zmiany

Podstawą prawną jest unijne rozporządzenie F-gazowe (UE) 2024/573, przyjęte w lutym 2024 roku, które krok po kroku ogranicza stosowanie fluorowanych gazów cieplarnianych (F-gazów) w urządzeniach chłodniczych i grzewczych. Powód jest czysto klimatyczny — popularny dziś czynnik R32 ma współczynnik GWP (Global Warming Potential) na poziomie 675, co oznacza, że jego wpływ na ocieplenie klimatu jest 675 razy silniejszy niż dwutlenku węgla. Unia Europejska chce stopniowo zastępować takie substancje czynnikami o znacznie niższym GWP.

Harmonogram — kluczowe daty

Przepisy wchodzą w życie etapami, w zależności od typu i mocy urządzenia:

Data	Co się zmienia
Od 2025/2026	Stopniowy zakaz stosowania świeżych F-gazów o najwyższym GWP (np. R404A) do serwisowania istniejących urządzeń — dopuszczony pozostaje czynnik odzyskany lub zregenerowany
Od 1 stycznia 2027	Zakaz wprowadzania na rynek nowych pomp typu split (powietrze-woda) o mocy do 12 kW z czynnikiem o GWP ≥ 150 — obejmuje to R32
Od 2029	Analogiczne ograniczenia obejmą układy split powietrze-powietrze (klimatyzacja) do 12 kW oraz większe pompy split powyżej 12 kW
Od 2032	Zakaz obejmie również mniejsze pompy typu monoblok do 12 kW
Od 2035	Całkowity zakaz stosowania F-gazów w nowych pompach typu split, niezależnie od mocy

Split czy monoblok — to ważniejsze rozróżnienie niż się wydaje

Te zmiany uderzają znacznie mocniej w pompy typu split (z jednostką wewnętrzną i zewnętrzną połączonymi przewodami z czynnikiem chłodniczym) niż w typ monoblok (cały układ chłodniczy zamknięty w jednej, szczelnej jednostce zewnętrznej, do budynku trafia już sama woda grzewcza). Powód jest praktyczny: monobloki zwykle działają na ekologicznym czynniku R290 (propanie) już teraz, więc nadchodzące przepisy w mniejszym stopniu wymuszają na nich zmianę technologii. To jeden z powodów, dla których na polskim rynku domowych instalacji grzewczych monobloki zyskują na popularności względem splitów.

Co z serwisowaniem już posiadanej pompy

Tu sytuacja jest nieco bardziej złożona niż sam zakaz sprzedaży nowych urządzeń. Od 2025/2026 roku zaczynają obowiązywać ograniczenia dotyczące używania świeżego (nieodzyskanego) czynnika o najwyższym GWP do napraw i uzupełniania ubytków w istniejących instalacjach. W praktyce serwisanci będą musieli częściej korzystać z czynnika odzyskanego lub zregenerowanego z innych urządzeń, co może z czasem przełożyć się na wyższe koszty i dłuższy czas oczekiwania na niektóre naprawy — choć sama możliwość serwisowania nie zostaje odebrana.

Czy warto już teraz wybierać pompę na R290

Dla osób planujących zakup nowej instalacji już dziś, wybór urządzenia na czynniku R290 (propan, GWP zaledwie 3) ma kilka praktycznych zalet: eliminuje ryzyko związane z przyszłymi ograniczeniami dotyczącymi R32, a w wielu przypadkach wiąże się też z nieco wyższą sprawnością energetyczną. Z drugiej strony, koszt początkowy takich urządzeń bywa wyższy, a dostępność serwisu i części może być na razie nieco mniejsza niż dla sprawdzonych od lat modeli na R32 — choć ta różnica systematycznie się zaciera w miarę jak coraz więcej producentów przechodzi na nowy czynnik.

Decyzja, czy wybrać urządzenie na R32 czy R290, zależy od indywidualnej sytuacji — planowanego horyzontu użytkowania instalacji, dostępności konkretnych modeli oraz budżetu. Więcej o samym czynniku R290 — w tym o kwestii bezpieczeństwa związanej z tym, że to gaz palny — piszemy w osobnym artykule.